Op 21 september stond met 50 procent van de stemmen één vraag op de eerste plaats van de cybermonnik-poll:

Hoe handel je als boeddhist als vrienden je bedriegen of niet eerlijk tegen je zijn?
 
Het antwoord van de cybermonnik van deze maand, Maurice Knegtel:

Waarom is het erg als vrienden je bedriegen of niet eerlijk tegen je zijn? Omdat de basis op grond waarvan vrienden elkaar ontmoeten wordt ondermijnd. Deze basis is vertrouwen. Vertrouwen zorgt ervoor dat vrienden zichzelf openen en blootstellen en zich laten gaan in het ongrijpbare gebeuren dat vriendschap heet. Wanneer dit vertrouwen wordt geschonden, stokt de vriendschap en wordt mijn blootstellen en openen een open wond. Leugen en bedrog doen pijn.
 
Hoe handel je als boeddhist als vrienden je bedriegen of niet eerlijk tegen je zijn? Op het moment dat iemand tot boeddhist wordt gewijd, zijn toevlucht neemt en formeel boeddhist wordt, gaat hij zestien voornemens aan. Van deze zestien voornemens zijn er tenminste drie die ons handelen richting geven als we met bedrog en oneerlijkheid worden geconfronteerd. Ik neem me voor om geen kwaad te spreken over anderen (‘hij is een leugenaar'), maar te ondersteunen. Ik neem me voor om mezelf niet te verheffen ten kostte van anderen (‘ik ben oprecht, de ander bedriegt me'), maar de eenheid te zien. En ik neem me voor om me niet te laten leiden door woede en haat, maar me in de plaats te stellen van de ander. De positieve formuleringen van de voornemens komen we helaas niet tegen in de traditionele intenties, deze zijn van mijn hand. Met name de laatst genoemde positieve formulering lijkt me van wezenlijk belang. In de woorden van Christus: zie ik ook de balk in mijn eigen oog?
 
Als vrienden me bedriegen of niet eerlijk tegen me zijn, kan ik in ieder geval de pijn uitdrukken die het bedrog me geeft. Door met de ander mijn open wond te delen, maak ik hem deelgenoot van de effecten van zijn handelen. Wellicht dat dit de ander doet ontwaken voor zijn eigen gedrag. Maar wat belangrijker is, ik druk mezelf authentiek en oprecht uit en leef in die zin het goede en heilzame aan de ander voor.
 
En ik kan me in de plaats stellen van de ander. Daarover gaat ook een vierde voornemen dat ik aanga op het moment dat ik formeel boeddhist word. Ik neem me voor om niet te liegen, maar mezelf waarachtig uit te drukken. In hoeverre spreek ik zelf waarheid? In hoeverre ben ik in staat mijn naaste niet te bedriegen of oneerlijk tegen hem of haar te zijn? Het is alles zeggend en kenmerkend dat de zestien boeddhistische voornemens niet over de ander gaan (wat de ander mij aandoet), maar over mij (wat ik de ander aandoe). Het boeddhisme kent de uitspraak ‘Alleen Boeddha's liegen' en inderdaad, Boeddha's liegen omdat ze wakker zijn, omdat ze oprecht naar zichzelf kijken en voor zichzelf weten hoe ze de realiteit voortdurend verdraaien, vertekenen en versluieren. Alleen Boeddha's liegen omdat ze weten dat ze liegen. Dit is geenszins goed te praten, maar het is wel wat we allen delen.
 
Kortom, hoe handel je als boeddhist als vrienden je bedriegen of niet eerlijk tegen je zijn? Je blijft dicht bij jezelf, bij je open wond en je drukt jezelf in alle oprechtheid uit, niet over de ander, maar tot de ander: ik voel me bedrogen en dat doet pijn. Je blijft dicht bij jezelf en je neemt je voor om zelf niet te bedriegen en niet oneerlijk te zijn. Wees nu vooral oprecht naar jezelf en zie hoe je telkens weer tekort schiet. Het aangaan van voornemens is een oefening. Het gaat niet om slagen of falen. Het gaat om telkens weer opnieuw beginnen. Ik neem me voor om niet te liegen, maar mezelf waarachtig uit te drukken. Telkens weer.